Posted by nareksargsyan | Posted in Պատմություն 8.10 | Posted on September 13, 2025
1. Արտաշեսյան և Արշակունի թագավորությունները (մ.թ.ա. 2-րդ դար – մ.թ. 428 թ․)
Պատճառներ՝
-
Գերիշխան պետությունների ճնշում – Հայաստանը գտնվում էր երկու գերտերությունների՝ Հռոմի և Պարսկաստանի (հետագայում՝ Սասանյան Պարսկաստանի) միջև, և մշտապես բախվում էր նրանց հակամարտություններին։
-
Ներքին գահակալական պայքարներ – հաճախ թագավորները իշխանության էին գալիս գերտերությունների միջամտությամբ, ինչը թուլացնում էր կենտրոնական իշխանությունը։
-
Կրոնական հակամարտություններ – քրիստոնեության ընդունումից հետո ներքին տարաձայնություններ առաջացան հեթանոսության կողմնակիցների և քրիստոնյաների միջև։
-
428 թ․ – Սասանյանները վերացնում են Արշակունյաց թագավորությունը՝ Հայաստանի վրա հաստատելով մարզպանություն։
2. Բագրատունյաց թագավորություն (885 – 1045 թթ.)
Պատճառներ՝
-
Բյուզանդական կայսրության ճնշում – Բյուզանդիան ձգտում էր վերահսկել ամբողջ Արևելքը և ներգրավել հայկական հողերը։
-
Ներքին մասնատում – Բագրատունիների թագավորությունը բաժանվեց մանր թագավորությունների և իշխանությունների՝ օրինակ Վասպուրական, Կարս, Տաշիր-Ձորագետ, որոնք հաճախ գործում էին անկախ։
-
Թուլացած կենտրոնական իշխանություն – կայսրությունը չուներ միասնական կենտրոն, որը կկարողանար դիմակայել արտաքին սպառնալիքներին։
-
1045 թ․ Բյուզանդիան վերջնականապես կլանում է Բագրատունյաց թագավորությունը։
3. Կիլիկյան Հայկական Թագավորություն (1080 – 1375 թթ.)
Պատճառներ՝
-
Արտաքին վտանգներ – Մամլուքները և մոնղոլները երկար ժամանակ սպառնում էին Կիլիկիային։ Կիլիկիան հաճախ ստիպված էր դաշնակցել խաչակիրների, ապա մոնղոլների հետ՝ սեփական գոյությունը պահպանելու համար։
-
Քրիստոնեական Արևմուտքի օգնության բացակայություն – Արևմուտքի քրիստոնեական պետությունները ժամանակի ընթացքում դադարեցին աջակցել Կիլիկիային, հատկապես խաչակրաց արշավանքների ավարտից հետո։
-
1375 թ․ Մամլուքները գրավում են Կիլիկիան, և թագավորությունը դադարում է գոյություն ունենալ։
Ընդհանուր եզրակացություն՝
Հայկական պետությունները հիմնականում վերացել են հետևյալ պատճառներով՝
-
Հայաստանի աշխարհագրական տեղակայումը՝ մեծ պետությունների միջև։
-
Ներքին գահակալական պայքարներ ու մասնատում։
-
Արտաքին մեծ պետությունների ներգրավվածություն և ռազմական ճնշում։
-
Կենտրոնական իշխանության թուլացում։
-
Երբեմն՝ քրիստոնեության և քաղաքականությունը միախառնելու հետևանքներ։
Ես Նարեկ Սարգսյանն եմ: Սովորում եմ Հարավային դպրոցում: Սիրում եմ հեծանիվ վարել և խաղալ ընկերներիս հետ: