Շրջանագծի հավասարումը

0

Posted by nareksargsyan | Posted in Երկրաչափություն 8.10 | Posted on May 20, 2026

Դուրս բերենք տրված կենտրոնով և տրված շառավղով շրջանագծի հավասարումը:

1. Շրջանագծի բոլոր կետերը գտնվում են միևնույն կետից (կենտրոն) միևնույն հեռավորության վրա (շառավիղ):

2. Մենք ունենք երկու կետերի միջև հեռավորության հաշվման բանաձևը՝

Բարձրացնելով քառակուսի, ստանում ենք՝

Դիցուք շրջանագծի կենտրոնը C(x0; y0) կետն է, իսկ շառավիղը՝ R-ն է:

Շրջանագծի ցանկացած P(x; y) կետ գտնվում է C կենտրոնից R հեռավորության վրա:

Հետևաբար, տեղի ունի հետևյալ հավասարությունը՝

(x − x0)+ (y − y0)= R2

Սա հենց C կենտրոնով և R շառավղով շրջանագծի հավասարումն է:

Եթե շրջանագծի կենտրոնը կոորդինատների (0;0) սկզբնակետն է, ապա հավասարումը ստանում է հետևյալ տեսքը՝ x2 + y= R2 ։

Առաջադրանքներ․

1)Oxy հարթության վրա շրջանագիծը տրված է հետևյալ հավասարումով. Ինչի՞ են հավասար շրջանագծի կենտրոնի կոորդինատները և շառավիղը:

ա) x2 + y2 = 36,

(0,0)

R=6

բ) (x — 3)2 + (y — 5)2 = 25

(3,5)

R=5

2)Գրե՛ք 7 շառավղով շրջանագծի հավասարումը, եթե դրա կենտրոնը կոորդինատների սկզբնակետն է:

x2 + y2 = 49

3)A(2; 3), B(3; 4), C(5; 0), D(-4; 5), E(-3; 4) կետերից որոնք են գտնվում x2 + y2 = 25 հավասարմամբ որոշվող շրջանագծի վրա:

4)Շրջանագիծը տրված է (x + 4)2 + (y — 3)2 = 2,56 հավասարումով: Նշե՛ք, թե (-4, 4), (-2, 1), (-2, 3), (-5, 4) կետերից որոնք են ընկած`

ա) շրջանագծի վրա,

բ) տրված շրջանագծով եզերված շրջանի ներսում,

(-4, 4) (-5, 4)

գ) տրված շրջանագծով եզերված շրջանից դուրս:

(-2, 1), (-2, 3),

5)Գրե՛ք r շառավիղով և O կենտրոնով շրջանագծի հավասարումը, եթե`

ա) r = 1 O(0, -7),

x 2 + (y +7)2 = 1

բ) r = 5 O(1, -2)

(x -1)2 + (y +2)2 = 25

գ) r = 0,5 O(-3, -7)

(x + 3)2 + (y +7)2 = 0,25

Մաթեմատիկա ա․բ 

0

Posted by nareksargsyan | Posted in Մաթեմատիկա ա.բ 8.10 | Posted on May 19, 2026

1) Քառանիշ թվի հարյուրավորների տեղում 3 թիվն է, մնացած երեք թվանշանների գումարը նույնպես 3 է: Քանի՞ այդպիսի թիվ կա:

6

2) Եթե գումարենք յոթանիշ թվի թվանշանները, կստացվի 6: Ինչի՞ է հավասար այդ թվանշանների արտադրյալը:

0

3) Արթուրն ու Մերին մետաղադրամ են նետում: Եթե մետաղադրամն ընկնում է այնպես, որ երևում է դրամի արժեքը, հաղթողը Մերին է, և Արթուրը նրան պետք է տա 2 կոնֆետ: Եթե դրամն ընկնում է այնպես, որ երևում է զինանշանը, հաղթում է Արթուրը, և Մերին Արթուրին պետք է տա 3 կոնֆետ: 30 անգամ դրամը նետելուց հետո նրանցից յուրաքանչյուրն ուներ այնքան կոնֆետ, որքան խաղից առաջ: Քանի՞ անգամ էր հաղթել Արթուրը:

12

4) Թուփն ունի 10 ճյուղ: Յուրաքանչյուր ճյուղ ունի կամ միայն 5 տերև, կամ 2 տերև ու 1 ծաղիկ: Հետևյալ թվերից ո՞րը կարող է լինել թփի տերևների ընդհանուր քանակը:

45, 37, 31, 39, ոչ մեկը

5)Տղան գնեց 100 մոմ: Յուրաքանչյուր օր նա վառում է մեկ մոմ և յոթ թերայրված մոմի մնացորդներից միշտ պատրաստում մեկ մոմ: Քանի՞ օրից նա պետք է գնա և դարձյալ գնի նոր մոմեր:

116

6) Քանի՞ քառանիշ թիվ է հնարավոր կազմել օգտագործվելով 1, 2, 3, 4, 5 թվանշանները՝ յուրաքանչյուրը առավելագույնը մեկ անգամ

120

Տեսնե՛նք աշխարհն այնպիսին, ինչպիսին այն կա…

0

Posted by nareksargsyan | Posted in Գրականություն 8.10 | Posted on May 19, 2026

Տեսնե՛նք աշխարհն այնպիսին, ինչպիսին այն կա…

Աշխարհը միշտ չէ, որ կատարյալ է, բայց այն գեղեցիկ է իր իրականությամբ։ Երբ մենք դադարում ենք ամեն ինչ տեսնել միայն մեր ցանկությունների աչքերով և ընդունում ենք կյանքը այնպես, ինչպես կա, սկսում ենք ավելի լավ հասկանալ մարդկանց, ինքներս մեզ ու շրջապատը։ Իրականությունը երբեմն դժվար է, բայց հենց այն է մարդուն դարձնում ուժեղ, իմաստուն և անկեղծ։

0

Posted by nareksargsyan | Posted in Հայոց լեզու 8-րդ դասարան | Posted on May 19, 2026

  1. Լրացրե’ք բաց թողնված տառերը,  երկհնչյունները, կրկնակ բաղաձայնները:
    Վարձու, կարգազանց,    բարձրություն, անջրդի,  տախտակ, բացօթյա, անդորրություն,  դարբին, սիգապանձ,  սանդուղք, վարչապետ, խորդուբորդ,  կմախք,  կծկտուր,  ճեպընթաց, դշխոյական, ելևէջ, կեսօր, թախծոտ, օրիորդ, անբախտ, հարթավայր,

2. Գծերի փոխարեն գրել Մ կամ Ն:
Ռմբակոծել, բմբուլ, անբախտ, անբողջովին, ամբասիր, ամբարտավան, ամբոխ, ամպագոռգոռ, ամփոփել, ինքնամփոփ, համբույր, ճամփա, ըմպանակ, անբավ, ամբար, անբիծ, ըմբոստ, ըմբռնել, բանբեր, անբարբառ, ըմբոշխնել, Մանվել, Սամվել, անփույթ, անբարյացակամ, ճամփորդ, անբերրի, բամբասել, բանսարկու, ճամպրուկ, անպաճույճ, շամփուր, սիմֆոնիա, անպատճառ, բանվոր, ամպշող, ճամբար, անպայման, ամպրոպ:

3. Կետերի փոխարեն գրի՛ր է, ե  կամ ո:

«Մի անգամ իմ բարեկամ մի  որսորդ մեր հանդի անտառուտ սարերից մի եղնիկ նվեր բերեց երեխաներիս համար»:
Այսպես սկսեց ընկերս աշնանային մի երեկոորբ նստած միասին նրա պատշգամբում, հիացած նայում  էինք հեքիաթական վերջալույսով վարվռուն սարերին, որոնց վրա մակաղած հոտերի նման մեղմորեն հանգչում էին ոսկեգեղմ անտառները:
«Այդ մի մատաղ ու խարտյաշ եղնիկ էր̀  խորունկ, սև ու ջինջ աչքերով, որ ծածկվում էին երկայն, նուրբ թարթիչների տակ:
Կամաց-կամաց մեր վրա սովորեց նա,  էլ  չէր փախչում,  չէր վախենում մեզնից,  մանավանդ շա՜տ մտերմացել էր երեխաներիս հետ, նրանց հետ միասին վազվզում էր պարտեզում, նրանց հետ ճաշում էր, նրանց հետ քնում:
Մի բան ինձ շատ էր զարմացնում: Եղնիկը թեև այնպես ընտելացել էր մեզ, սովորել էր մեր տանն ու դռանը, բայց մեկ-մեկ մեզնից թաքուն բարձրանում էր այս պատշգամբը և ուշագրավ, լռիկ նայում էր հեռու` անտառներով փաթաթված սարերին, ականջները լարած խորասույզ լսում էր անտառների խուլ ու անդուլ շառաչը,  որ   երբեմն ուժեղանում էր, երբեմն բարականում` նայելով հովերի թափին: Նայում էր նա այնպե՜ս անթարթ և այնպե՜ս ինքնամոռաց, որ  երբ պատահում էր  բարձրանում էի պատշգամբը, ինձ բավական միջոց չէր նկատում և երբ հանկարծ ուշքի էր գալիս, նետի պես ծլկվում էր մոտիցս:

4.  Տրված բառերը ըստ անհրաժեշտության գրի՛ր միասին, անջատ, կամ գծիկով։
Արագ-արագ, հյուրընկալություն, յոթանասուներեք, տեղի-անտեղի,
մուգ կարմիր, հյուսիս-արևելք, դեմ դիմաց, ուշ-ուշ, ըստ արժանվույն, դուրս
մղել, ծառից ծառ, քանի որ, կողք-կողքի, կապտականաչ, մի քանի, լեփ
լեցուն, տեղից տեղ, լեռնաշխարհ, երկկենցաղ, սպիրտայրոց, երկու երրորդ, փայտփորիկ, հյուսիս-արևմտյան, ի սկզբանե, փոք ինչ, հողանցում, ծափ տալ, ոտքից գլուխ։

5. .Ըստ անհրաժեշտության լրացնել ղ կամ խ։
Աղբյուր, աղջիկ, խրոխտ, աղտ (կեղտ), ախտ (հիվանդություն),
հախճապակի, աղքատ, բողկ, տախտակ, գաղթ, դաղձ, կմախք, դեղձ,
դեղձանիկ, եղբայր, զեղչ, թուղթ, կեղտ, կողպեք, կողք, հաղթել,
տախտկալի, հղկել, ճեղք, կխտար, մաղթել, մեղք, մղկտալ, շաղկապ,
շղթա, թուխպ, ողբ, ողջ, ողկույզ, ցողաթաթախ, պղտոր, ուղտ
(սապատավոր կենդանի), ուխտ (երդում, դաշինք), փեղկ,  փողք,
քաղցր, սանդուղք, ծխնելույզ, փախչել, սեղմել։

6..Ըստ անհրաժեշտության լրացնել ջ, ճ կամ չ։
Աղջիկ, ամբողջ, թարթիչ, աջ, ծխամորճ, առաջ, աճպարար,
գոճի, խոճկոր, առաջին, կոճկել, առաջնորդ, արջ, զիջել, թռչել, թրջել, իջնել,  մեջ, միջև, մեջք, ողջ, մուրճ, ողջույն, մահճակալ, առողջ, ոջիլ, կաչաղակ, վերջ։

7..Կետերի փոխարեն է, օ, ե,ո տառերից մեկը գրի´ր: 

Միջօրեի շոգից ու տոթից կարծես ամեն ինչ հալվել ու անէացել էր: Թվում էր, թե բացի օձերից ոչ մի կենդանի արարած չկա աշխարհում: Լավ էր, որ նախօրոք պատրաստվել էինք: Կեսօրվա տոթին մնում էինք մեր զով սենյակում, երեկոն անցկացնում էինք բացօթյա տաղավարում:

8Կետերի փոխարեն գրի՛ր ուն կամ յուն ածանցը:

Քամին խաղում էր պաղպաջուն ալիքների հետ:

Դողդոջուն ձայնը մատնեց, որ վախենում է:

Թվում էր, թե հարսի շրշուն զգեստով աղջիկը քույրս չէ:

Սիրով էր տանում հիվանդի քրթմնջյուն ու բողոքը:

Ջրի ճողփյուն լսվեց․ ուրեմն մոտեցել ենք:

Դալար սաղարթի սոսափյունը խաղաղություն էր բերում: Մոտիկից լսվող ճարճատյունն անակնկալի բերեց բոլորին:

9.  Բաց թողնված տառերը լրացրո՛ւ:

Վերջապես նրանք  հասան հռչակավոր Խաչաղբյուրին: Առաջնորդը մագլցեց ժայռն ու անցքի մոտից մի պարան կապեց, որպեսզի տղաները կառչելով բարձրանան քարանձավ: Քարանձավային լճակից թափվող առվակի մեղմ խոխոջյունն էր լսվում: Ջուրն այնքան թափանցիկ էր, որ հատակի խիճն ու ավազը  երևում էին: Արշավախմբի որոնումները ցնցող  արդյունք տվեցին: Տղաները այդ քարանձավից ոչ միայն նախամարդու իրեր գտան, այլև, բազմաթիվ ստորգետնյա անձավներ, լճեր ու գետեր։

Պատմություն 

0

Posted by nareksargsyan | Posted in Պատմություն 8.10 | Posted on May 18, 2026

1․ Հայ ազատագրական պայքարը XVIII դարի երկրորդ կեսին

  • Բառացի արտագրիր դասագրքում տրված հարցերը և պատասխանները գրիր բլոգում
  • Վերլուծիր Նադիր շահի քաղաքականության ազդեցությունը հայ մելիքությունների վրա։
  • Պատկերացրու, որ դու Խամսայի մելիքներից մեկն ես։ Գրի՛ր նամակ, որտեղ նկարագրում ես հայ ազատագրական պայքարի դժվարությունները։

XVIII դարի երկրորդ կեսին հայ ազատագրական պայքարը ակտիվացավ։ Հայ ժողովուրդը փորձում էր ազատվել պարսկական և թուրքական տիրապետությունից։ Արցախի և Սյունիքի մելիքությունները կարևոր դեր ունեին պայքարում։

Նադիր շահի քաղաքականությունը նպաստեց հայ մելիքությունների ուժեղացմանը։ Նա ճանաչեց Խամսայի մելիքների իրավունքները և թույլ տվեց պահել սեփական զորքերը։ Սակայն նրա մահից հետո իրավիճակը կրկին անկայուն դարձավ, և պայքարը դժվարացավ։

Հայ ազատագրական շարժման հայտնի գործիչներից էին Հովսեփ Էմինը և Շահամիր Շահամիրյանը։ Նրանք փորձում էին կազմակերպել Հայաստանի ազատագրությունը և գտնել դաշնակիցներ։

Եթե ես լինեի Խամսայի մելիքներից մեկը, կգրեի․

«Մեր ժողովուրդը ծանր օրեր է ապրում։ Թշնամիները հարձակվում են մեր գյուղերի վրա, բայց մենք շարունակում ենք պայքարել։ Մենք պաշտպանում ենք մեր հողն ու հավատում, որ Հայաստանը մի օր ազատ կլինի։ Սակայն միայնակ դժվար է պայքարել, դրա համար մեզ անհրաժեշտ է միասնություն և օգնություն»։

 

2․ Հովսեփ Էմին և հայ կրթական կենտրոնները

  • Բացատրի՛ր, թե ինչու Մադրասի կրթական կենտրոնը կարևոր էր հայ ժողովրդի համար։
  • Գրի՛ր կարճ պատմություն Հովսեփ Էմինի կերպարի մասին՝ որպես ազատագրական պայքարի գաղափարական առաջնորդ։ Մանրամասներ գրիր նրա գործունեության և կյանքի մասին։

Մադրասի կրթական կենտրոնը կարևոր էր հայ ժողովրդի համար, որովհետև այնտեղ զարգանում էին հայ ազգային և ազատագրական գաղափարները։ Մադրասի հայերը տպագրում էին գրքեր, ստեղծում կրթական ծրագրեր և փորձում պահպանել հայ ժողովրդի լեզուն ու մշակույթը։ Այդ կենտրոնը նաև նպաստում էր հայկական պետականության գաղափարի տարածմանը։

Հովսեփ Էմինը հայ ազատագրական շարժման կարևոր առաջնորդներից էր։ Նա ծնվել է XVIII դարում և մեծացել Հնդկաստանում։ Էմինը ցանկանում էր ազատագրել Հայաստանը օտար տիրապետությունից։ Նա ճանապարհորդում էր տարբեր երկրներում, հանդիպում ղեկավարների հետ և փորձում աջակցություն ստանալ հայ ժողովրդի համար։ Հովսեփ Էմինը համագործակցում էր հայկական մելիքների հետ և կոչ անում հայերին միավորվել։ Չնայած նրա ծրագրերը ամբողջությամբ չիրականացան, նա մեծ դեր ունեցավ ազգային ազատագրական գաղափարների տարածման մեջ և դարձավ հայ ժողովրդի պայքարի խորհրդանիշ։

3․ Շահամիր Շահամիրյան և հայ քաղաքական-մշակութային շարժումները

  • ․ Համեմատիր Հովսեփ Էմինի և Շահամիր Շահամիրյանի, գործունեությունը։
  • Գրի՛ր «Հայկական սահմանադրության» գաղափարների ազդեցության մասին կարճ էսսե։
  • Ներկայացրու Մադրասի խմբակի գործունեությունը և դրա արդյունքները:

Հովսեփ Էմինը և Շահամիր Շահամիրյանը երկուսն էլ պայքարում էին Հայաստանի ազատագրության համար, սակայն տարբեր ձևերով։ Հովսեփ Էմինը հիմնականում փորձում էր ռազմական և քաղաքական աջակցություն ստանալ օտար երկրներից ու կազմակերպել ազատագրական պայքար։ Իսկ Շահամիր Շահամիրյանը կարևորում էր կրթությունը, օրենքները և ազգային գաղափարների տարածումը։ Նա ստեղծում էր ապագա հայկական պետության ծրագրեր և գրքեր։

«Հայկական սահմանադրության» գաղափարները կարևոր էին, որովհետև այնտեղ ներկայացվում էր անկախ և արդար Հայաստանի պատկերացումը։ Շահամիր Շահամիրյանը կարծում էր, որ երկրում պետք է լինեն օրենքներ, ժողովրդի իրավունքների պաշտպանություն և հավասարություն։ Այդ գաղափարները նպաստեցին ազգային մտածողության զարգացմանը և հայ ժողովրդի մեջ ազատության գաղափարի տարածմանը։

Մադրասի խմբակը կազմված էր Հնդկաստանի հայ մտավորականներից։ Նրանք զբաղվում էին գրքերի տպագրությամբ, կրթությամբ և ազգային գաղափարների տարածմամբ։ Խմբակի կարևոր արդյունքներից էին հայերեն գրքերի հրատարակությունը և «Որոգայթ փառաց» աշխատությունը, որտեղ ներկայացված էր ապագա հայկական պետության կառավարման նախագիծը։ Մադրասի խմբակը մեծ դեր ունեցավ հայ քաղաքական և մշակութային շարժումների զարգացման մեջ։

4․ Պատմությունը և արվեստը

  • Բացատրի՛ր, թե ինչպես են եվրոպական փիլիսոփայական շարժումները ազդել հայ մտավորականության վրա։
  • Ընտրի՛ր մեկ եվրոպացի մտածող (օր․՝ Ռուսո, Գյոթե) և գրի՛ր, թե ինչպես նրա գաղափարները կարող էին ներշնչել հայ մտավորականներին։

Եվրոպական փիլիսոփայական շարժումները մեծ ազդեցություն ունեցան հայ մտավորականության վրա։ Լուսավորության դարաշրջանի գաղափարները տարածում էին ազատության, հավասարության, կրթության և ժողովրդի իրավունքների կարևորությունը։ Հայ մտավորականները սկսեցին մտածել անկախ պետություն ստեղծելու, կրթությունը զարգացնելու և ժողովրդի ազգային ինքնագիտակցությունը բարձրացնելու մասին։ Այս գաղափարները հատկապես տարածվեցին Մադրասի և եվրոպական քաղաքների հայկական համայնքներում։

Ֆրանսիացի մտածող Ժան-Ժակ Ռուսո կարևոր ազդեցություն կարող էր ունենալ հայ մտավորականների վրա։ Նա պաշտպանում էր ժողովրդի ազատությունը և կարծում էր, որ իշխանությունը պետք է ծառայի ժողովրդին։ Ռուսոյի գաղափարները ներշնչում էին հայ գործիչներին պայքարել արդարության և անկախության համար։ Նրա մտքերը նպաստեցին ազգային-ազատագրական գաղափարների զարգացմանը և ապագա հայկական պետականության պատկերացմանը։

5․ Հայ մշակույթի զարգացումը XVIII դարում

  • Նկարագրի՛ր ռուսական և հնդկական ազդեցությունների դերը հայ մշակույթի զարգացման մեջ։
  • Պատկերացրու, որ դու XVIII դարի հայ տպագրիչ ես։ Գրի՛ր օրագրի մի հատված՝ նկարագրելով քո աշխատանքը։

Ռուսական ազդեցությունը կարևոր դեր ունեցավ հայ մշակույթի զարգացման մեջ։ Ռուսաստանում բացվում էին հայկական դպրոցներ, տպարաններ և մշակութային կենտրոններ։ Հայերը ծանոթանում էին եվրոպական գիտությանն ու գրականությանը, զարգանում էին կրթությունը և մամուլը։

Հնդկական ազդեցությունը նույնպես մեծ էր։ Մադրասի հայկական համայնքը դարձավ կրթական և մշակութային կարևոր կենտրոն։ Այնտեղ տպագրվում էին հայերեն գրքեր, տարածվում ազգային գաղափարներ և մշակվում Հայաստանի ապագայի ծրագրեր։ Հնդկաստանի հայերը նպաստեցին հայ ժողովրդի ազգային ինքնագիտակցության զարգացմանը։

Եթե ես լինեի XVIII դարի հայ տպագրիչ, իմ օրագրում կգրեի․

«Այսօր կրկին ամբողջ օրը աշխատեցի տպարանում։ Տպում էինք հայերեն գրքեր, որպեսզի մեր ժողովուրդը չմոռանա իր լեզուն ու պատմությունը։ Աշխատանքը դժվար է, բայց շատ կարևոր։ Ամեն նոր գիրք ինձ հույս է տալիս, որ հայ ժողովուրդը մի օր կլինի կրթված, միավորված և ազատ։ Մենք հավատում ենք, որ տպագրված խոսքը կարող է ուժ տալ մեր ժողովրդին և պահպանել մեր մշակույթը»։

Քառակուսի արմատ պարունակող հավասարումներ։ Իռացիոնալ հավասարումներ

0

Posted by nareksargsyan | Posted in Հանրահաշիվ 8-րդ դասարան | Posted on May 18, 2026

1)Լուծեք հավասարումը․

1). x=8

2). Լուծում չունի

3). x=0,81(3)

4). x=1,(6)

5). x=3,5

6). x=3

7). x=-9,+9

8). x=-6,+6

9). x=5/6

2)Լուծեք հավասարումը․

  1. Լուծում չունի
  2.  x=-1
  3.  x=2
  4. x=5
  5. x=3
  6.  x=10
  7. Լուծում չունի

Homework

0

Posted by nareksargsyan | Posted in English 8.10 | Posted on May 17, 2026

 

Քառակուսի արմատ պարունակող հավասարումներ։ Իռացիոնալ հավասարումներ

0

Posted by nareksargsyan | Posted in Հանրահաշիվ 8-րդ դասարան | Posted on May 13, 2026

1)Լուծեք հավասարումը․

x=0

Լուծում չունի

Լուծում չունի

Լուծում չունի

Լուծում չունի

Լուծում չունի

2)Լուծեք հավասարումը․

Լուծում չունի

x=1

Լուծում չունի

x=1

Հայոց լեզու

0

Posted by nareksargsyan | Posted in Հայոց լեզու 8-րդ դասարան | Posted on May 12, 2026

Կազմի՛ր բարդ նախադասություններ

  • Թեկուզ անձրև էր գալիս, այնուամենայնիվ մենք շարունակեցինք ճանապարհը։
  • Թեպետ նա շատ հոգնած էր, սակայն ավարտեց աշխատանքը։
  • Չնայած որ օրը ցուրտ էր, բայց երեխաները խաղում էին բակում։
  • Թեև նա ուշացավ հանդիպումից, բայց և այնպես հասցրեց կարևոր լուրը հայտնել։

2. Կազմի՛ր բարդ նախադասություններ

Եթե ուշադիր լսես, ապա ամեն ինչ կհասկանաս։

Քանի որ ճանապարհը փակ էր, հետևաբար մենք վերադարձանք տուն։

Որովհետև նա շատ էր աշխատել, ուստի արագ հոգնեց։

Քանզի բոլորը համաձայն էին, ուրեմն որոշումը հաստատվեց։

3. Կազմի՛ր բարդ նախադասություններ և բացատրի՛ր ստորակետի դերը

Շտապիր, այլապես կուշանաս։

Ոչ թե նա էր մեղավոր, այլ եղանակը։

Մենք գնացինք գյուղ, այլ ոչ թե քաղաք։

Ստորակետի դերը

Այս կառույցներում ստորակետը բաժանում է բարդ նախադասության մասերը կամ հակադրական կապակցություններով միացած անդամները։ Այն օգնում է հասկանալ, թե որտեղ է ավարտվում մի միտքը և սկսվում մյուսը։

4. Ավարտի՛ր նախադասությունները

Հյուրերի բազմությունը շարժվեց դեպի դահլիճ, որտեղ արդեն երաժշտություն էր հնչում։

Հյուրերի բազմությունը շարժվեց դեպի դահլիճ, և բոլորը զբաղեցրին իրենց տեղերը։

Արդեն մի շաբաթ ուշացրել եմ խոստացածս նվերն ու չեմ համարձակվում այցելել նրան։

Արդեն մի շաբաթ ուշացրել եմ խոստացածս նվերն, ու հիմա շատ եմ ամաչում։

Տղաները սկյուռին հավանաբար մոռացել էին կամ պարզապես չէին նկատել նրան։

Տղաները սկյուռին հավանաբար մոռացել էին, կամ նա ինքն էր փախել անտառ։

6. Պարզ նախադասությունները դարձրո՛ւ բարդ

Կարդալուց հետո կհասկանաք, թե ինչու էր նա այդպես վարվել։

Արդեն որոշել եմ, որ այս տարի կմեկնեմ գյուղ։

Բռնակալները սպանում են նրանց, ովքեր ընդդիմանում են իրենց։

Նավաստին փնտրում էր նրան, ով կորել էր ծովում։

Արդեն շատ հեռու եք այն վայրից, որտեղ ծնվել եք։

Դեռ կլսեք նրանց մասին, ովքեր հերոսաբար կռվեցին։

7. Պարզ նախադասությունները դարձրո՛ւ բարդ

Նորեկն այնպես էր խոսում, կարծես բոլորին վաղուց ճանաչեր։

Արևն այնպես էր այրել կնոջ դեմքը, որ այն կարմրել էր։

Ահռելի որոտից պայթում է երկինքը, ասես աշխարհը փուլ գա։

Բոլոր կասկածներս փարատվեցին, երբ նա ճշմարտությունն ասաց։

Երեկոյան հազիվ տեղ հասանք, երբ արդեն մթնել էր։

Մայր ու որդի զբոսնում էին, քանի դեռ արևը չէր մայր մտել։

Վեկտորի կոորդինատները

0

Posted by nareksargsyan | Posted in Երկրաչափություն 8.10 | Posted on May 11, 2026

Վեկտորի վերածումը՝ երկու տարագիծ վեկտորների․

Հիշենք, որ վեկտորը k≠0 թվով բազմապատկելիս ստանում ենք երկու համագիծ վեկտորներ, ընդ որում, եթե k>0, ապա վեկտորները համուղղված են, իսկ եթե k<0, ապա վեկտորները հակուղղված են: Վեկտորների երկարությունները տարբերվում են k անգամ:

Reiz1.png

Ճիշտ է նաև հակադարձ պնդումը:

Եթե a և b ոչ զրոյական վեկտորները համագիծ են, ապա գոյություն ունի k≠0 թիվ այնպիսին, որ b=k⋅a։ Հիմա դիտարկենք a և b ոչ համագիծ (տարագիծ) վեկտորները:

Ասում են, որ c վեկտորը վերածվում է ըստ a և b տարագիծ վեկտորների, եթե գոյություն ունեն k և m թվեր այնպիսին, որ c=k⋅a+m⋅b

k և m թվերը կոչվում են վերածման գործակիցներ:

Ցանկացած վեկտոր կարելի է վերածել ըստ տրված երկու տարագիծ վեկտորների, ընդ որում՝ գործակիցները որոշվում են միակ ձևով:

Izteikšana1.png

Վեկտորի կոորդինատները.

Բազմաթիվ հարցերում հարմար է վեկտորի սկզբնակետը տեղադրել O(0;0) կետում:

Այդ դեպքում վեկտորի մոդուլն ու ուղղությունը որոշվում են միայն նրա վերջնակետի կոորդինատներով՝ B(x;y) (տես ներքևի նկարը):

векторы-модуль-формула.png

վեկտորի կոորդինատներ անվանում են a վեկտորը O(0;0) կետում տեղադրելուց առաջացած B(x;y) վերջնակետի  (x;y) կոորդինատները և գրում՝  a{x;y}։

Դիցուք տրված է A(x1;y1) սկզբնակետով և B(x2;y2) վերջնակետով a=AB վեկտորը:

Տեղադրենք a վեկտորը O(0;0) կետում և որոշենք առաջացած վեկտորի վերջնակետի կոորդինատները: Եթե նշանակենք x=x2−x1 և y=y2−y1, ապա հենց այս թվերը կլինեն a վեկտորի կոորդինատները՝ a{x;y}։

Այսպիսով՝  A(x1;y1) սկզբնակետով և B(x2;y2) վերջնակետով  a=AB վեկտորի կոորդինատները հավասար են վերջնակետի և սկզբնակետի կոորդինատների տարբերություններին՝  a{x2−x1;y2−y1

Վեկտորը, որի երկարությունը հավասար է հատվածների չափման միավորին, անվանում են միավոր վեկտոր: O(0;0) կետից տեղադրված, կոորդինատների առանցքների դրական ուղղություններն ունեցող i և j վեկտորները կոչվում են կոորդինատային վեկտորներ:

i-ն աբսցիսների առանցքի վրա է, իսկ j-ն՝ օրդինատների (տես ներքևի նկարը):

Koord_vektori_teor.png

i և j կոորդինատային վեկտորները տարագիծ են: Հետևաբար, ցանկացած վեկտոր կարելի է վերածել՝ ըստ կոորդինատային վեկտորների: Վերևի նկարում a վեկտորի վերածումն ըստ i և j վեկտորների ունի հետևյալ տեսքը՝ a = 3⋅i + 2⋅j։

Քանի որ, ըստ տարագիծ վեկտորների վերլուծման գործակիցները միակն են, ապա՝

1) հավասար վեկտորների կոորդինատները հավասար են

2) հակադիր վեկտորների կոորդինատները հակադիր թվեր են

Այսպիսով, հակադիր վեկտորի կոորդինատները ստանալու համար պետք է վեկտորի կոորդինատները բազմապատկել −1-ով:

Vektori_teor_preteji.png


Առաջադրանքներ․

1)Գտե՛ք տրված վեկտորների կոորդինատները, եթե

ա) a =7i + 4j

(4,7)

բ)b = -5i + 2j

(-5,2)

գ)c = 6i

(6,0)

դ) d = -4j

(0,-4)

2)Գծե՛ք Oxy ուղղանկյուն կոորդինատային համակարգ և i , j կոորդինատային վեկտորներ։ Կառուցե՛ք a{2; 3}, b{- 1; 4}, c{3; — 2}, d{- 2; — 3} վեկտորները, որոնց սկզբնակետը O կետն է:


3)c վեկտորը վերածեք ըստ a և b վեկտորների:

c=2a+3b

c=a-2b

4)a b c d վեկտորները վերածեք ըստ i և j կոորդինատային վեկտորների և գտե՛ք դրանց կոորդինատները:

a(3,4)

b(5,-3)

c(-4,-2)

d(-5,2)

5)c{- 5; 6} վեկտորը a{x, y} և b{- 2; 1} վեկտորների գումարն է: Գտե՛ք x-ը և y — ը:

x=-3

y=5

6)Տրված են c{7; 3} և a{3; 4} վեկտորները: Գտեք c — a վեկտորի կոորդինատները:

(4,-1)

7)Տրված են a{11; — 5} և b{5; 8} վեկտորները: Գտեք a — b վեկտորի կոորդինատները:

(6,-13)
8)Տրված են a{- 4; 1} վեկտորը: Գտեք 3a , — 2a վեկտորների կոորդինատները:

(-12,3)(8,-2)
9)Տրված են a{- 2; 5} և b{3; — 4} վեկտորները: Գտե՛ք 2a — b վեկտորին
հակադիր վեկտորի կոորդինատները:

(7-14)

Skip to toolbar